موفقیت کشت آزمایشی شقایق اُلیفرا برای تأمین مواد اولیه دارویی کشور

معاون باغبانی وزیر جهاد کشاورزی از موفقیت‌آمیز بودن کشت آزمایشی شقایق اُلیفرا در کشور خبر داد و گفت با توجه به نتایج مثبت علمی و فنی به‌دست‌آمده از کشت آزمایشی این گیاه، برنامه‌ریزی برای توسعه کشت کنترل‌شده آن در اراضی دولتی و تأمین بخشی از مواد اولیه مورد نیاز صنایع دارویی کشور در دستور کار قرار گرفته است. محمد برومندی با اشاره به سابقه تأمین مورفین از طریق کشت کنترل‌شده گیاهان دارویی گفت: جمهوری اسلامی ایران در گذشته از جمله کشورهایی بود که امکان کشت خشخاش را داشت، اما کشور به‌صورت داوطلبانه کشت خشخاش را ممنوع کرد و پس از آن، برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنایع دارویی از ظرفیت‌های قانونی موجود استفاده می‌شد. به گفته او، موضوع تأمین مواد اولیه دارویی از طریق کشت شقایق اُلیفرا سال‌ها پیش در دوره مسئولیت دکتر پزشکیان در وزارت بهداشت مطرح و در مراکز قانونی کشور بررسی و تصویب شد، اما اجرای عملی آن در آن مقطع محقق نشد؛ سال گذشته نیز وزارت بهداشت با اعلام رسمی به وزارت جهاد کشاورزی، نهاد ریاست جمهوری و ستاد مبارزه با مواد مخدر بار دیگر بر ضرورت تأمین مواد اولیه دارویی از طریق ظرفیت‌های داخلی تأکید کرد. پس از دستور وزیر جهاد کشاورزی، تدوین دستورالعمل اجرایی کشت شقایق اُلیفرا با هدف تولید مواد اولیه دارویی در دستور کار معاونت باغبانی قرار گرفت و ستادی با حضور ستاد مبارزه با مواد مخدر به‌عنوان ناظر، سازمان غذا و دارو، پلیس مبارزه با مواد مخدر و دادستانی کل کشور شیوه‌نامه اجرایی کشت این گیاه را تهیه کرد که پس از طی مراحل قانونی به تأیید نهاد ریاست جمهوری رسید. بر اساس این شیوه‌نامه، کشت شقایق اُلیفرا صرفاً در اراضی دولتی و تحت نظارت دستگاه‌های مسئول امکان‌پذیر است. در مرحله نخست، کشت آزمایشی این گیاه در سطح نزدیک به ۱۰ هکتار در اراضی دولتی انجام شد و محصول پس از برداشت تحت آزمایش‌ها و آنالیزهای علمی و فنی قرار گرفت؛ نتایج به‌دست‌آمده نشان داد این گیاه از ظرفیت مناسبی برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنایع دارویی و تولید مورفین برخوردار است. اجرای این طرح در شرایط دشوار و همزمان با شرایط جنگی کشور انجام گرفت و برخی دانشگاه‌های مهم کشور نیز در آن مشارکت داشتند. شقایق اُلیفرا از نظر ویژگی‌های گیاهی با گونه‌های متداول خشخاش مورد استفاده در تولید مواد مخدر تفاوت دارد و فاقد شیرابه قابل استحصال به شیوه متداول خشخاش است؛ در این روش، اندام هوایی گیاه پس از رسیدن کامل و خشک‌شدن برداشت و به‌صورت کنترل‌شده در اختیار شرکت‌های داروسازی قرار می‌گیرد و بذر این گیاه نیز فاقد مورفین است. در حال حاضر شرایط اقلیمی استان‌های مختلف برای شناسایی مناطق مستعد بررسی می‌شود و برای تأمین بخشی از بذر مورد نیاز نیز برنامه‌ریزی شده است تا در کشت پاییزه امسال، عملیات کشت در اراضی دولتی آغاز شود؛ هدف اصلی طرح، تأمین داخلی مواد اولیه دارویی، کاهش وابستگی به منابع خارجی و تقویت امنیت دارویی کشور است.