ظرفیت پایدار پلاسما؛ یک مزیت مهم در امنیت دارویی

مدیرکل تضمین کیفیت سازمان انتقال خون با بیان اینکه کشورهای دارای ظرفیت پایدار پلاسما یک مزیت مهم در امنیت دارویی دارند، گفت: امروزه پلاسما یک ماده اولیه راهبردی برای تولید داروهای حیاتی است. دکتر محمدحسام رفیعی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: پلاسما را نمی‌توان صرفاً یکی از اجزای خون برشمرد؛ پلاسمای به‌دست‌آمده از خون‌های اهدایی (پلاسمای بازیافتی Recovered plasma) یا به‌دست‌آمده به روش آفرزیس (Source plasma) ماده اولیه راهبردی برای تولید طیف مهمی از فرآورده‌های دارویی مشتق از پلاسما مانند آلبومین، برخی فاکتورهای انعقادی و IVIG (ایمونوگلوبولین وریدی) است. وی درباره پلاسمای هایپرایمیون گفت: ارزش افزوده این نوع پلاسما از آنجا ناشی می‌شود که سطح آنتی‌بادی اختصاصی در آن افزایش یافته و می‌تواند برای تولید ایمونوگلوبولین‌های اختصاصی به کار رود؛ از این منظر پلاسمای هایپرایمیون بخشی از زنجیره امنیت دارویی و تاب‌آوری نظام سلامت است. رفیعی با اشاره به کاربرد ایمونوگلوبولین‌های اختصاصی برای ایجاد ایمنی غیرفعال، مثال هاری را یادآور شد: پس از مواجهه پرخطر و گزیدگی توسط سگ هار، سازمان بهداشت جهانی استفاده از واکسن و در موارد اندیکاسیون ایمونوگلوبولین ضد هاری (HRIG) یا محصولات جایگزین تأییدشده را بخشی از پیشگیری پس از مواجهه می‌داند؛ بنابراین تولید ماده اولیه داخلی برای HRIG می‌تواند یکی از حلقه‌های مهم امنیت تأمین این فرآورده باشد. مدیرکل تضمین کیفیت سازمان انتقال خون افزود: پلاسماهای هایپرایمیون می‌توانند برای تولید ایمونوگلوبولین‌های اختصاصی مختلف از جمله ضد هپاتیت B، ضد واریسلا-زوستر، ضد کزاز، ضد سیتومگالوویروس و در برخی برنامه‌ها ضد Rh(D) مورد استفاده قرار گیرند؛ بنابراین ضد هاری را باید نمونه مهمی از یک سبد بالقوه دانست، نه تمام ظرفیت این حوزه. وی با اشاره به روند جهانی به سمت برنامه‌های پایدار تأمین پلاسما گفت: این زنجیره فقط به جمع‌آوری محدود نمی‌شود و باید اهداکننده، انتخاب و ایمن‌سازی، جمع‌آوری، آزمایش، نگهداری، ردیابی، پالایش و کنترل کیفیت را به هم متصل کند؛ موفقیت در این حوزه صرفاً افزایش لیتر پلاسما نیست، بلکه تولید پلاسمایی ایمن، باکیفیت، قابل ردیابی و مورد قبول پالایشگر هدف است و سازمان بهداشت جهانی و استانداردهای اتحادیه اروپا نیز بر کنترل کیفیت، ایمنی ویروسی و اعتبارسنجی فرآیندها تأکید دارند. رفیعی در پایان با اشاره به ظرفیت‌های سازمان انتقال خون شامل شبکه ملی، دانش فنی، تجربه جمع‌آوری خون و پلاسما، زیرساخت زنجیره سرد و نظام تضمین کیفیت، ابراز کرد: توسعه پلاسمافرزیس هایپرایمیون، از جمله ضد هاری، می‌تواند به امنیت دارویی، تاب‌آوری زنجیره تأمین و ایجاد ارزش افزوده داخلی کمک کند و هدف باید ایجاد زنجیره‌ای پایدار و باکیفیت از اهداکننده تا پالایش و تولید فرآورده دارویی باشد.