کشت شقایق الیفرا برای تأمین مواد اولیه دارویی کشور تأیید شد

فرامرز اختراعی، رئیس سندیکای مواد مؤثره دارویی، با تشریح تفاوت شقایق الیفرا با خشخاش تریاک‌زا اعلام کرد که این گونه گیاهی قابلیت سوءاستفاده برای مصارف اعتیادی را ندارد و کشت آن برای تأمین مواد اولیه دارویی کشور در حال پیگیری است. با توجه به کمبود مواد اولیه مورد نیاز تولید دارو، ستاد مبارزه با مواد مخدر از سال گذشته موضوع کشت شقایق الیفرا را دنبال کرده است؛ این موضوع پس از تصویب در جلسه ۱۵۱ ستاد و انجام تحقیقات مختلف طی حدود هفت تا ۹ ماه، به‌صورت تخصصی بررسی و در نهایت مقرر شد این گونه برای تأمین مواد اولیه دارویی کشور کشت شود. اختراعی توضیح داد: گونه‌ای که از آن تریاک استحصال می‌شود، Papaver somniferum opiofera نام دارد و تیغ زدن گرز آن ماده صمغی تریاک را خارج می‌کند؛ اما گونه دارویی شقایق الیفرا از زیرگروه Papaver somniferum oleofera است که هرچقدر هم گرز آن تیغ زده شود، صمغی از آن خارج نمی‌شود. به همین دلیل امکان استحصال تریاک از آن وجود ندارد و ترکیبات دارویی آن تنها با فرآیندهای صنعتی پیچیده و با استفاده از حلال‌های آلی در کارخانه استخراج می‌شود. در این گونه، ترکیباتی مانند مورفین، نوسکاپین، تبائین، پاپاورین و اوریپاوین در پوسته گرز وجود دارد؛ اما استخراج آن‌ها توسط افراد عادی ممکن نیست و ماده استخراج‌شده در واحدهای صنعتی پیشرفته طی مراحل مختلف فرآوری به مشتقات دارویی مانند سولفات مورفین، کدئین و سایر ترکیبات تبدیل می‌شود. حتی امکان تغییر ژنتیکی گیاه به‌گونه‌ای وجود دارد که تنها حاوی یک ترکیب دارویی خاص مانند نوسکاپین باشد. به گفته رئیس سندیکای مواد مؤثره دارویی، مجمع تشخیص مصلحت نظام از سال ۱۳۸۵ کشت این گونه شقایق را که فقط مصارف دارویی دارد مجاز اعلام کرده است، در حالی که کشت، خرید، فروش و نگهداری گونه تریاک‌زا ممنوع و دارای مجازات سنگین قانونی است. تأمین بذر این گیاه نیز زیر نظر وزارت جهاد کشاورزی و با مجوزهای ستاد مبارزه با مواد مخدر و وزارت بهداشت انجام می‌شود و کشت آن تحت کنترل و نظارت خواهد بود.