دستورالعمل جدید WHO برای کاهش خطر زوال شناختی و دمانس منتشر شد

سازمان جهانی بهداشت (WHO) در دوم سپتامبر ۲۰۲۶ خلاصه اجرایی ویرایش دوم دستورالعمل‌های کاهش خطر زوال شناختی و دمانس را منتشر کرد؛ این ویرایش، نسخه ۲۰۱۹ را با توجه به آخرین شواهد و پیشرفت‌های علمی در حوزه کاهش خطر دمانس به‌روزرسانی می‌کند. متن کامل دستورالعمل نیز از ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶ در دسترس قرار گرفته است. به‌روزرسانی این دستورالعمل در شرایطی صورت می‌گیرد که دمانس به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سلامت عمومی قرن تبدیل شده و کشورها به‌دنبال راهبردهای مؤثر و مبتنی بر شواهد برای مهار آن هستند. این انتشارات توصیه‌های مبتنی بر شواهد به‌روزشده‌ای برای کاهش خطر زوال شناختی و دمانس ارائه می‌دهد و برای کمک به ارائه‌دهندگان مراقبت سلامت، سیاست‌گذاران و سایر ذی‌نفعان در تقویت اقدام برای کاهش خطر دمانس به عنوان راهبردی ضروری در سلامت عمومی طراحی شده است؛ نقشی که به دلیل نبود درمان قطعی در دسترس، اهمیت ویژه‌ای دارد. از آنجا که هنوز درمانی قطعی برای توقف یا معکوس‌کردن روند این بیماری وجود ندارد، پیشگیری از بروز یا تأخیر در شروع آن از طریق اصلاح عوامل خطر، تنها مسیر عملی و امیدوارکننده برای کاهش بار دمانس بر جامعه است. ویرایش دوم گستره توصیه‌ها را فراتر از نسخه پیشین توسعه داده است. در کنار توصیه‌هایی برای ترویج رفتارهای سالم و مدیریت شرایط سلامت مرتبط با افزایش خطر دمانس، توصیه‌های تازه‌ای درباره کاهش مواجهه با عوامل خطر محیطی و اجرای مداخلات چندحوزه‌ای متناسب با هر فرد ارائه شده است. این دستورالعمل حوزه‌هایی را که شواهد در آن‌ها ناکافی است نیز مشخص می‌کند و کشورها را در ادغام کاهش خطر دمانس در سیاست‌ها، خدمات و برنامه‌ها یاری می‌دهد. عوامل خطر دمانس طیف گسترده‌ای شامل آلودگی هوا، کم‌تحرکی، تغذیه نامناسب، فشار خون بالا، دیابت، دوری از اجتماع و افسردگی را در بر می‌گیرد و رویکرد چندحوزه‌ای این ویرایش به کشورها توصیه می‌کند مداخلاتی ترکیبی و متناسب با شرایط محلی طراحی کنند. مشخص‌کردن شکاف‌های شواهد نیز راهنمایی ارزشمند برای پژوهشگران است تا سرمایه‌گذاری تحقیقاتی را بر حوزه‌هایی متمرکز کنند که دانش کافی درباره آن‌ها وجود ندارد. بر اساس آمار WHO، حدود ۵۰ میلیون نفر در جهان به دمانس مبتلا هستند و با یک مورد جدید در هر سه ثانیه، انتظار می‌رود شمار مبتلایان تا سال ۲۰۵۰ سه برابر شود. با توجه به تأثیر اجتماعی و اقتصادی قابل‌توجه این بیماری و نبود درمان قطعی، تمرکز کشورها بر کاهش عوامل خطر قابل‌اصلاح، راهبردی کلیدی برای مهار این چالش بهداشتی است. روند پیری جمعیت در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، بار دمانس را در سال‌های آینده به شکل چشمگیری افزایش خواهد داد و توجه به سیاست‌های پیشگیرانه از هم اکنون ضروری است. انتشار این دستورالعمل به‌روزشده، فرصتی برای نظام‌های سلامت است تا ضمن ارتقای آگاهی عمومی و پزشکان، برنامه‌های ملی برای غربالگری، مراقبت و مقابله با عوامل خطر دمانس را طراحی و اجرا کنند و بدین‌ترتیب، بار سنگین انسانی، اجتماعی و اقتصادی این بیماری را در دهه‌های آینده به حداقل برسانند.