انجمن علمی اقتصاد سلامت: درخواست بازنگری و بازگشت در سیاست‌های ارزی حوزه دارو

محمدرضا واعظ مهدوی، رئیس انجمن علمی اقتصاد سلامت، در گفت‌وگو با دوربین «دوشنبه‌های دارویی» با اشاره به عملکرد نظام سلامت و صنعت دارویی کشور در شرایط بحرانی اظهار کرد: با وجود پشت سر گذاشتن دو جنگ بزرگ و حملات نظامی، نظام دارویی و درمانی کشور توانست کارایی و تاب‌آوری قابل قبولی از خود نشان دهد و بیماران و مجروحان در کوتاه‌ترین زمان ممکن تحت درمان قرار گرفتند. وی این عملکرد را یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تاب‌آوری نظام بهداشت و درمان کشور دانست و افزود: در جریان حملات، برخی از صنایع دارویی کشور نیز هدف بمباران قرار گرفتند؛ با این حال، براساس اطلاعات اعلام‌شده، شرکت‌هایی مانند توفیق دارو و جام دارو فعالیت تولیدی خود را از سر گرفته‌اند و مجموعه‌هایی از جمله کلکسی و دیگر صنایع حساس و تعیین‌کننده نیز توانسته‌اند بخش مهمی از فرآیند بازسازی را پشت سر گذاشته و به مدار تولید بازگردند. واعظ مهدوی تأکید کرد: این توانمندی‌ها و دستاوردها مزیت‌های مهم نظام سلامت و صنعت دارویی کشور محسوب می‌شوند که باید مورد توجه قرار گرفته و از فعالان این حوزه به دلیل تلاش‌های انجام‌شده در این شرایط قدردانی شود. رئیس انجمن علمی اقتصاد سلامت در ادامه با اشاره به سیاست‌های ارزی پیش از جنگ گفت: متأسفانه سیاست حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت دارو، تجهیزات پزشکی و سایر کالاها، آثار منفی خود را نشان داده است. همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، مابه‌التفاوت نرخ ارز به‌طور کامل و متناسب تخصیص پیدا نکرد و افزایش هزینه‌ها در نهایت فشار مضاعفی بر بیمه‌ها ایجاد کرد. وی ادامه داد: در شرایط فعلی، این فشار به سطح مردم و داروخانه‌ها نیز منتقل شده و فعالان زنجیره تأمین و مصرف دارو با مشکلات متعددی مواجه هستند. واعظ مهدوی شناور شدن نرخ ارز را یکی از عوامل مؤثر بر بی‌ثباتی قیمت دارو دانست و گفت: در شرایط فعلی، قیمت داروها حتی ثبات یک یا دوماهه نیز ندارد. در داروخانه‌های مختلف شاهد بروز اختلاف میان مردم و داروخانه‌ها هستیم؛ از یک سو قیمت درج‌شده روی بسته‌بندی دارو ملاک قرار می‌گیرد و از سوی دیگر داروخانه‌ها اعلام می‌کنند که قیمت فاکتور خرید بالاتر از قیمت درج‌شده است و بر همین اساس ناچار به افزایش قیمت هستند. وی افزود: از طرف دیگر، بخشنامه‌ها بر رعایت قیمت‌های ثبت‌شده در سامانه تیتک و اعداد و اطلاعات رسمی تأکید دارند. مجموعه این عوامل، نمونه‌ای از چالش‌های ایجادشده در حوزه اقتصاد دارو و نظام سلامت است که بخش قابل‌توجهی از آن به افزایش نرخ ارز و نحوه شناورسازی یا یکسان‌سازی نرخ ارز بازمی‌گردد. رئیس انجمن علمی اقتصاد سلامت ابراز امیدواری کرد که دولت با درک آثار این سیاست‌ها، نسبت به بازنگری در سیاست ارزی موجود اقدام کند و گفت: انتظار می‌رود مسئولان آثار نامطلوب سیاست‌های فعلی را به‌طور دقیق مورد توجه قرار دهند و در صورت لزوم، اصلاحات و بازگشت‌های لازم در این حوزه انجام شود. وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پرسش‌های فعالان اقتصادی و صنعتی درباره آینده کشور اظهار کرد: تحلیل شرایط موجود و وضعیت اجتماعی کشور نشان می‌دهد که ممکن است در میان‌مدت تغییرات اساسی و سریعی در وضعیت موجود رخ ندهد. بنابراین فعالان صنعت دارو و مواد اولیه باید شرایط موجود را به‌عنوان واقعیتی میان‌مدت در نظر گرفته و برای انطباق با آن برنامه‌ریزی کنند. وی خطاب به تولیدکنندگان دارو و مواد اولیه گفت: توصیه ما این است که فعالان این صنعت، با توجه به دستاوردهای ارزشمندی که تاکنون داشته‌اند، برای افق چهار تا پنج سال آینده انعطاف لازم را در برنامه‌ها و سازوکارهای خود ایجاد کنند و متناسب با شرایط، راهکارهای جدیدی برای تداوم فعالیت، تولید و توسعه بازار در نظر بگیرند. رئیس انجمن علمی اقتصاد سلامت بر ضرورت توجه همزمان به تولید، بازسازی، صادرات و بازاریابی تأکید کرد و گفت: برگزاری نمایشگاه‌ها و رویدادهای تخصصی در شرایط فعلی می‌تواند بخشی از همین استراتژی باشد. صنعت دارو در چنین شرایطی باید همزمان به توسعه صادرات و بازاریابی، تأمین مواد اولیه، بازسازی زیرساخت‌ها و تداوم تولید توجه کند. وی افزود: همچنین لازم است در طراحی و توسعه خطوط تولید، موضوع تاب‌آوری زیرساخت‌ها در برابر بحران‌های احتمالی آینده مورد توجه قرار گیرد و راهکارهایی برای مقاوم‌سازی و استمرار تولید در شرایط بحرانی پیش‌بینی شود. واعظ مهدوی تأکید کرد: هدف باید این باشد که سازوکارهای تولید، تأمین، بازاریابی و فعالیت اقتصادی صنعت دارو به‌گونه‌ای سازمان‌دهی شوند که کمترین تأثیرپذیری را از نوسانات ناشی از بحران‌ها و جنگ داشته باشند. وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده در انجمن اقتصاد سلامت درباره تجربه سایر کشورها گفت: تجارب مختلفی در جهان وجود دارد که می‌تواند برای صنعت دارو و مواد اولیه کشور راهگشا باشد. از جمله می‌توان به تجربه صنعتگران ایتالیا در دهه ۱۹۶۰ اشاره کرد که در شرایط تغییرات شدید سیاسی و اقتصادی و افزایش قدرت مافیا، تلاش کردند فعالیت‌های صنعتی خود را با شرایط موجود تطبیق دهند. به گفته واعظ مهدوی، تجربه سایر کشورها در دوران پس از بحران‌های اقتصادی نیز می‌تواند مورد مطالعه قرار گیرد و از این تجارب برای تدوین راهبردهای مناسب جهت تداوم فعالیت و توسعه صنعت دارو و مواد اولیه استفاده کرد. رئیس انجمن علمی اقتصاد سلامت در پایان تأکید کرد: وزارت بهداشت و سیاست‌گذاران حوزه سلامت باید مبنای سیاست‌های خود را بر حمایت از تولید داخلی و مقاوم‌سازی ساختار بهداشت و درمان کشور در شرایط فعلی قرار دهند. به گفته وی، تقویت زیرساخت‌های تولید، کاهش آسیب‌پذیری زنجیره تأمین، توجه به تأمین پایدار مواد اولیه و ایجاد سازوکارهای مناسب برای استمرار تولید، از الزامات افزایش تاب‌آوری صنعت دارو و نظام سلامت در برابر بحران‌های پیش‌رو است.