تولید پروتئین شیر (بتا-کازئین) بدون گاو در گیاهان توسط محققان عبری

تیمی از پژوهشگران و دانشمندان بیوتکنولوژی در دانشگاه عبری اورشلیم موفق شدند با بهره‌گیری از مهندسی ژنتیک گیاهی، پروتئین اصلی شیر گاو موسوم به «بتا-کازئین» (Beta-Casein) را با موفقیت در دانه‌های گیاه مدل آرابیدوپسیس (Arabidopsis) سنتز و تولید کنند. این دستاورد علمی یک جهش بزرگ در عرصه کشاورزی مولکولی (Molecular Farming) و تولید جایگزین‌های پایدار لبنی بدون نیاز به پرورش دام به شمار می‌رود. پروفسور اودد شوسیوف، سرپرست این پروژه تحقیقاتی، اعلام کرد پروتئین حیوانی تولیدشده در بستر گیاهی از نظر ساختار سه‌بعدی و خواص عملکردی حتی کیفیتی برتر از کازئین سنتی شیر دارد. مزیت بنیادین این روش در مقایسه با تخمیر دقیق در بیوراکتورها، هزینه تمام‌شده آن است که تا ۱۰۰ برابر ارزان‌تر بوده و نیازی به مخازن استریل گران‌قیمت ندارد. فاز بعدی پژوهش، انتقال این مسیر ژنتیکی به گیاه روغنی گلرنگ (Safflower) است که دانه‌های آن تراکم پروتئینی ۱۰ برابر بیشتر داشته و با کمترین مصرف آب رشد می‌کند. پیش‌بینی می‌شود این فناوری طی ۱۸ تا ۲۴ ماه آینده وارد فاز تجاری‌سازی و تولید انبوه در مقیاس مزرعه‌ای شود. مذاکرات اولیه با سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای اخذ تاییدیه‌های ایمنی زیستی و تغذیه‌ای (GRAS) آغاز شده است که می‌تواند چهره صنایع غذایی و مکمل‌های پروتئینی درمانی را در آینده نزدیک دگرگون سازد. محققان معتقدند که توسعه کشاورزی مولکولی در مقیاس وسیع می‌تواند به عنوان یکی از پایدارترین راهکارهای مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی و تأمین پروتئین‌های درمانی و غذایی برای جمعیت رو به رشد جهان در دهه‌های آینده مورد بهره‌برداری قرار گیرد. بهره‌گیری از گیاهان به عنوان کارخانه‌های زیستی (Biofactories) انقلابی در تولید پروتئین‌های نوترکیب با هزینه فوق‌العاده پایین و سازگار با محیط زیست رقم زده است.