پشت‌پرده کاهش توزیع تریاک برای تولید داروهای مخدر در ایران

سازمان غذا و دارو مسؤول تأمین داروی ۹۰ میلیون ایرانی است؛ از آب مقطر و داروی بیهوشی تا آنتی‌بیوتیک و داروهای کنترل سرطان و ترک اعتیاد. اما از مرداد پارسال، درمان بیش از یک میلیون بیمار مراکز ترک اعتیاد به دلیل کمبود شدید دارو مختل شده است، چون توزیع تریاک برای کارخانه‌های تولید داروهای مخدر و ترک اعتیاد کاهش یافته است. ماده اولیه تولید انواع داروهای مخدر، تریاک کشف‌شده‌ای است که به‌صورت قاچاق از افغانستان به ایران می‌رسد و برنامه‌ریزی برای توزیع آن در اختیار ستاد مبارزه با مواد مخدر است. پارسال دبیرکل ستاد اعلام کرد به دنبال ممنوعیت سه‌ساله کشت خشخاش در افغانستان، کشفیات ایران به‌شدت کاهش یافته است. با این حال، پیگیری‌ها از منابع آگاه در ستاد و پلیس مبارزه با مواد مخدر نشان می‌دهد که برخلاف اعلام علنی درباره کاهش ذخایر تریاک، انبارها خالی از تریاک نیست و دلیل کاهش توزیع، ریشه در نارضایتی چندساله از عملکرد سازمان غذا و دارو دارد؛ ادعایی مبنی بر اینکه سال‌هاست گزارش شفافی از میزان مصرف تریاک تحویل‌گرفته‌شده برای تولید دارو ارائه نشده است. مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، در گفت‌وگویی با روزنامه اعتماد با صراحت گفت که یکی از دلایل وضع فعلی و کمبود شدید دارو در مراکز ترک اعتیاد، تخلفات برخی از این مراکز و نامعلوم بودن تعداد واقعی مصرف‌کنندگان نهایی است. وی با اشاره به اینکه مجموع نیاز سالانه تریاک برای تولید دارو بیش از هزار تن است، گفت: مراکز ترک اعتیاد در ثبت تعداد بیماران رفتار درستی ندارند و مصرف شربت تریاک (تنتور اپیوم) در این مراکز ظرف یک سال از یک تا دو میلیون شیشه به ۱۳ میلیون شیشه رسید؛ البته از اسفند پارسال توزیع شربت تریاک تقریباً صفر شده است. پیرصالحی درباره اختلاف نظر با ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز گفت: ستاد می‌گوید باید میزان نیاز به تریاک را با درصد مرفین مشخص کنیم، زیرا درصد مرفین تریاک‌های کشف‌شده متفاوت است؛ در یک کشت خوب خشخاش تا ۱۳ درصد مرفین به دست می‌آید اما تریاک‌های تحویلی به شرکت‌های داروسازی حدود ۳ درصد مرفین داشته است. وی تأکید کرد: با مقدار تریاک بسیار ناچیزی که فعلاً به کارخانه‌ها می‌رسد، اولویت تولید داروهای مخدر بالینی است و اگر مازادی ماند، برای داروهای معتادان تحت درمان مصرف خواهد شد. در همین حال، دو طرف در حال پیگیری توسعه کشت «شقایق الیفرا» هستند؛ گونه‌ای که بر خلاف خشخاش قابلیت شیره‌گیری ندارد و به‌طور مستقیم برای تولید دارو بهره‌برداری خواهد شد.