لرستان در مسیر تبدیل به هاب منطقه‌ای گیاهان دارویی زاگرس

معاون گیاهان دارویی بنیاد ملی حامیان علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران گفت: موقعیت جغرافیایی، تنوع اقلیمی و ظرفیت‌های علمی و طبیعی لرستان، این استان را به گزینه‌ای مناسب برای استقرار معاونت گیاهان دارویی و تبدیل شدن به هاب منطقه‌ای جمع‌آوری، فرآوری و صادرات گیاهان دارویی زاگرس تبدیل کرده است. علی‌حسین بیرانوند در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: لرستان با هفت استان همدان، مرکزی، اصفهان، خوزستان، ایلام، کرمانشاه و چهارمحال و بختیاری هم‌مرز است و همین موقعیت راهبردی می‌تواند زمینه تبدیل استان به هاب مرکزی جمع‌آوری، فرآوری و توزیع گیاهان دارویی منطقه زاگرس را فراهم کند. وی با اشاره به تنوع اقلیمی لرستان، از مناطق سردسیر و کوهستانی تا گرمسیر جنوبی گفت: در منطقه زاگرس بیش از ۱۷۰۰ گونه گیاهی شناسایی شده که حدود ۴۰۰ گونه دارای خواص دارویی هستند و در خود لرستان نیز بیش از ۳۰۰ گونه گیاه دارویی شناسایی شده است؛ موسیر، آنغوزه، باریجه، آویشن، گل محمدی، کرفس کوهی و گون از جمله گونه‌های شاخص منطقه‌اند. بیرانوند با تأکید بر ضرورت ایجاد زنجیره ارزش گیاهان دارویی، خام‌فروشی را از مشکلات اصلی این حوزه دانست و گفت: بخش قابل توجهی از گیاهان به شکل خام عرضه یا صادر می‌شوند، در حالی که ارزش افزوده اصلی در مراحل فرآوری، استانداردسازی، بسته‌بندی و تولید محصولات نهایی ایجاد می‌شود. زنجیره ارزش باید از کشت و تولید استاندارد آغاز شود و در ادامه به فرآوری، عصاره‌گیری، اسانس‌گیری و خشک‌کردن صنعتی، بسته‌بندی و برندینگ و در نهایت صادرات محصولات نهایی با ارزش افزوده بالا برسد. وی استقرار معاونت گیاهان دارویی در پارک علم و فناوری لرستان و مرکز رشد بروجرد را حلقه اتصال میان تولیدکنندگان، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و صنایع دانست و برنامه‌های این معاونت را تشریح کرد: اصلاح و اهلی‌سازی گونه‌های وحشی مانند موسیر و آنغوزه برای کشت صنعتی، ایجاد بانک ژن و بذر برای حفظ تنوع ژنتیکی گیاهان زاگرس، تدوین پروتکل‌های کشت استاندارد، شناسایی و ثبت گونه‌های جدید دارویی، ایجاد واحدهای عصاره‌گیری و اسانس‌گیری، توسعه فناوری‌های خشک‌کردن صنعتی برای حفظ مواد مؤثره، استانداردسازی ترکیبات مؤثر، انجام تحقیقات فارماکولوژیک درباره اثرات درمانی گیاهان بومی، توسعه داروهای گیاهی استاندارد و ایجاد آزمایشگاه مرجع برای کنترل کیفیت محصولات. بیرانوند با اشاره به اهمیت بازار و صادرات، شناسایی بازارهای هدف، اخذ گواهینامه‌های بین‌المللی، توسعه بسته‌بندی و برندینگ استاندارد و اتصال مستقیم تولیدکنندگان به بازارهای داخلی و خارجی را از دیگر محورهای فعالیت برشمرد. وی ایجاد قطبیت منطقه‌ای را یکی از اهداف اصلی استقرار این معاونت در لرستان دانست و گفت: لرستان می‌تواند به هاب جمع‌آوری گیاهان دارویی از هفت استان همجوار و مرکز هماهنگی میان استان‌های زاگرس‌نشین تبدیل شود و در این مسیر، تولیدکننده، دانشگاه، صنعت و سرمایه‌گذار را به یکدیگر متصل کند. وی افزود: توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، شتاب‌دهی به استارتاپ‌های حوزه گیاهان دارویی، جذب سرمایه‌گذاری برای واحدهای فرآوری و ایجاد اشتغال پایدار از پیامدهای این رویکرد است که می‌تواند به کاهش خام‌فروشی و جلوگیری از خروج ارزش افزوده از منطقه کمک کند. هدف نهایی آن است که لرستان از مرحله تولید و عرضه ماده خام عبور کرده و به سمت تولید محصولات استاندارد و نهایی حرکت کند؛ مسیری که می‌تواند این استان را به یکی از قطب‌های علمی، پژوهشی و اقتصادی گیاهان دارویی کشور و الگویی برای توسعه این زنجیره در سایر مناطق تبدیل کند. به گفته وی، تأمین مواد اولیه صنایع دارویی و غذایی، کاهش وابستگی به واردات برخی محصولات و تقویت جایگاه ایران در بازار گیاهان دارویی از ابعاد مهم این طرح است.