پلاستیک؛ قاتل خاموش در کمین سلامت عمومی

رئیس گروه کنترل کیفیت شرکت آب و فاضلاب استان اردبیل گفت: استفاده روزمره از بطری‌های پلاستیکی، گرچه با هدف دسترسی سریع به آب سالم انجام می‌شود، اما می‌تواند زمینه‌ساز ورود ترکیبات شیمیایی خطرناکی به بدن باشد که سلامت عمومی را تهدید می‌کند.\n\nجابر صالح‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به فرایند مهاجرت مواد سمی از دیواره بطری‌ها به درون آب اظهار کرد: بیسفنول A (BPA) ترکیبی شیمیایی است که در ساختار بسیاری از بطری‌های پلاستیکی و ظروف پلی‌کربنات وجود دارد؛ گرما، اسیدیته بالای مواد غذایی و کهنگی ظرف، سه عامل اصلی شتاب‌دهنده در آزادسازی این ترکیب سمی به درون آب هستند. این ماده با نفوذ به بدن، سیستم غدد درون‌ریز را تحت تأثیر قرار می‌دهد و به عنوان یک «مقلد هورمونی» عمل می‌کند.\n\nساختار مولکولی BPA شباهت زیادی به هورمون استروژن دارد؛ اتصال این ماده به گیرنده‌های استروژن در بدن انسان می‌تواند زمینه‌ساز بروز طیفی از بیماری‌های نگران‌کننده نظیر ناباروری در زنان و مردان، بلوغ زودرس در کودکان، سرطان‌های وابسته به هورمون، دیابت، چاقی و اختلالات عصبی-رفتاری شود.\n\nوی درباره محصولات با برچسب BPA Free هشدار داد: بسیاری از تولیدکنندگان از جایگزین‌هایی همچون BPF و BPS استفاده کرده‌اند، اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد این جایگزین‌ها نیز پتانسیل‌های مخربی مشابه BPA دارند. صالح‌زاده توصیه کرد تا حد امکان ظروف پلاستیکی با متریال ایمن‌تری نظیر شیشه، استیل یا سرامیک جایگزین شوند، به‌ویژه هنگام نگهداری آب یا مواد غذایی گرم.\n\nوی تأکید کرد بطری‌های پلاستیکی نباید مدت طولانی در خودرو یا در معرض نور مستقیم خورشید بمانند، چراکه این کار مهاجرت BPA را تا چندین برابر افزایش می‌دهد؛ استفاده از فیلترهای تصفیه خانگی با فناوری کربن فعال یا زئولیت نیز می‌تواند تا ۹۰ درصد این ترکیبات سمی را از آب حذف کند.