ارزبری بالای فرآورده‌های مشتق از پلاسما؛ خودکفایی و توسعه صنعت پلاسما در دستور کار

جانشین و دستیار اجرایی رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به ارزبری بالای فرآورده‌های مشتق از پلاسما از جمله IVIG، آلبومین و فاکتورهای انعقادی گفت: سالانه حدود ۳۰۰ میلیون دلار برای واردات این فرآورده‌ها هزینه می‌شود و با توجه به حیاتی بودن آنها، توسعه صنعت پلاسما و حرکت به سمت خودکفایی در این حوزه ضرورت دارد. فرهاد حبیبی با بیان اینکه مجموع ارزبری واردات دارو در کشور حدود یک تا ۱.۲ میلیارد دلار در سال است، افزود: فرآورده‌های مشتق از پلاسما حدود ۳۰۰ میلیون دلار از این ارزبری را به خود اختصاص می‌دهند و از جمله فرآورده‌های بسیار گران‌قیمت و حیاتی هستند که سال‌ها بخش قابل توجهی از نیاز کشور به آنها از طریق واردات تأمین شده است. وی با تأکید بر اهمیت جمع‌آوری پلاسما برای توسعه این صنعت افزود: در گذشته پلاسمایی که از طریق اهدای خون مردم در مراکز انتقال خون به دست می‌آمد و مورد استفاده قرار نمی‌گرفت امحا می‌شد، در حالی که پلاسما منبعی ارزشمند برای تولید فرآورده‌های مشتق از پلاسماست و در بازار جهانی ارزش قابل توجهی دارد. حبیبی ادامه داد: امروز حدود ۹۰ میلیون لیتر پلاسما در جهان جمع‌آوری و برای پالایش و تولید فرآورده‌های مشتق از پلاسما به پالایشگاه‌ها تحویل داده می‌شود و بخش قابل توجهی از پلاسمای دنیا در اختیار آمریکاست؛ بنابراین کشورهایی که به دنبال خودکفایی و توسعه پایدار این صنعت هستند باید زیرساخت‌های جمع‌آوری و پالایش پلاسما را توسعه دهند. وی گفت از چند سال گذشته تلاش‌هایی برای ایجاد ظرفیت پالایش و تولید فرآورده‌های مشتق از پلاسما در داخل کشور آغاز شده و در کنار ظرفیت‌های داخلی، بخشی از نیاز کشور به فرآورده‌هایی مانند IVIG و آلبومین از طریق قراردادهای TM با پالایشگاه‌های بزرگ و معتبر خارجی تأمین می‌شود. دستیار اجرایی رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به ظرفیت مورد نیاز کشور اظهار کرد: برای تأمین نیاز کشور به IVIG، آلبومین و فاکتورهای انعقادی از پلاسمای داخلی، سالانه به حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار لیتر پلاسما نیاز داریم. سازمان انتقال خون با تمامی مراکز خود و در حداکثر ظرفیت حدود ۳۰۰ هزار لیتر پلاسما جمع‌آوری می‌کند و تأمین مابقی نیاز باید از طریق مراکز جمع‌آوری پلاسمای بخش خصوصی انجام شود؛ در حال حاضر بیش از ۴۵ مرکز از سازمان غذا و دارو مجوز گرفته‌اند و حدود ۲۵ مرکز در استان‌های مختلف کشور فعال هستند. حبیبی با اشاره به موانع ایجادشده برای فعالیت مراکز جمع‌آوری پلاسمای بخش خصوصی گفت: طی یکی دو سال گذشته در برخی استان‌ها اقداماتی برای جلوگیری از فعالیت این مراکز انجام شده، در حالی که حدود ۲۰ سال است تلاش می‌کنیم صنعت پالایش و تولید فرآورده‌های مشتق از پلاسما در کشور شکل بگیرد و هر زمان این صنعت به مرحله توسعه نزدیک شده، به دلایل مختلف موانعی ایجاد شده است. وی افزود اکنون در استان‌هایی مانند کرمانشاه، زنجان، گیلان، فارس، مشهد و برخی مناطق دیگر، مراکز جمع‌آوری پلاسمای خصوصی برای آغاز یا ادامه فعالیت خود با موانعی مواجه شده‌اند و تلاش می‌شود این موانع برطرف شود. وی با رد برخی ادعاها درباره تأثیر فعالیت مراکز جمع‌آوری پلاسما بر فرهنگ اهدای خون اظهار کرد: برخی عنوان می‌کنند اهدای پلاسما نوعی خون‌فروشی است یا فعالیت این مراکز موجب کاهش اهدای خون می‌شود، در حالی که آمارهای سازمان انتقال خون چنین ادعایی را تأیید نمی‌کند؛ در سطح کشور سالانه حدود دو میلیون و ۴۰۰ هزار مورد اهدای خون انجام می‌شود و تعداد اهداکنندگان پلاسما در مراکز بخش خصوصی حدود ۲۵ هزار نفر است. وی درباره ادعاهای پیرامون خروج ذخایر ژنتیکی کشور یا سوءاستفاده از پلاسمای جمع‌آوری‌شده نیز گفت این موضوعات از نظر فنی و علمی قابل بررسی و پاسخ هستند و نمی‌توان بر اساس چنین ادعاهایی مانع توسعه صنعتی مهمی برای تولید فرآورده‌های حیاتی کشور شد. حبیبی با اشاره به تجربه دوران کرونا و محدودیت‌های ایجادشده در بازار جهانی پلاسما گفت: در زمان بحران کرونا، آمریکا با توجه به سهم بالای خود از تولید جهانی پلاسما محدودیت‌هایی برای صادرات آن اعمال کرد و حتی صادرات به برخی کشورهای اروپایی نیز با محدودیت مواجه شد؛ بنابراین در شرایط بحران‌های بین‌المللی نمی‌توان برای فرآورده‌های حیاتی صرفاً به منابع خارجی متکی بود. وی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط سیاسی و امنیتی منطقه و احتمال ایجاد محدودیت در مسیرهای تأمین، کشور باید در حوزه فرآورده‌های مشتق از پلاسما به سمت خودکفایی حرکت کند و در ادامه با توسعه ظرفیت‌های جمع‌آوری و پالایش، زمینه صادرات این فرآورده‌ها حتی به کشورهای اروپایی نیز فراهم شود.