ایمنی دارو در حفاظت از بیماران؛ نقش گزارش‌دهی در نظام پایش ایمنی مصرف

به مناسبت روز جهانی ایمنی بیمار، مرجان کریمی قوانلو، مدیر گروه پایش ایمنی مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو، با تأکید بر اهمیت پیشگیری از آسیب‌های قابل اجتناب در فرآیند درمان گفت: ایمنی بیمار یک مسئولیت همگانی است و در این میان، اطمینان از مصرف ایمن و صحیح داروها یکی از مهم‌ترین ارکان مراقبت ایمن به شمار می‌رود. وی با اشاره به شعار امسال روز جهانی ایمنی بیمار با عنوان «مراقبت ایمن برای زندگی!» (Safe care for life!) اظهار کرد: سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۶ بر ایمنی مراقبت از بیماران مبتلا به بیماری‌های غیرواگیر تمرکز کرده است؛ بیمارانی که به دلیل ماهیت مزمن بیماری خود ممکن است برای مدت طولانی و در مراحل مختلف زندگی با نظام سلامت، پزشکان و داروها در ارتباط باشند. بنابراین توجه به ایمنی در تمام مسیر مراقبت، از تشخیص و درمان تا پیگیری و خودمراقبتی، اهمیت ویژه‌ای دارد. مدیر گروه پایش ایمنی مصرف فرآورده‌های سلامت افزود: در بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن، تعدد داروها و مراجعات مکرر به مراکز درمانی می‌تواند احتمال بروز خطاهای دارویی، تداخلات، مصرف نادرست دارو و سایر مشکلات مرتبط با دارودرمانی را افزایش دهد؛ از این رو بازبینی منظم فهرست داروهای مصرفی، آموزش صحیح بیمار و خانواده، توجه به هشدارها و عوارض دارویی و گزارش عوارض ناخواسته دارویی از اقدامات مؤثر در ارتقای ایمنی بیمار است. وی با اشاره به اهمیت فرهنگ گزارش‌دهی در نظام پایش ایمنی مصرف تصریح کرد: گزارش عوارض ناخواسته دارویی و خطاهای دارویی صرفاً ثبت یک اتفاق نیست، بلکه فرصتی برای یادگیری، شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و اصلاح فرآیندهاست. هدف از این رویکرد ایجاد محیطی برای یادگیری و پیشگیری از تکرار حوادث و در نهایت ارتقای کیفیت و ایمنی مراقبت است. کریمی قوانلو همچنین بر نقش فعال بیماران در تأمین ایمنی دارویی تأکید کرد و گفت: بیمار باید یکی از اعضای تیم مراقبت از خود باشد؛ آگاهی از نام و نحوه مصرف داروها، اطلاع‌رسانی درباره تمامی داروها و مکمل‌های مصرفی به پزشک و داروساز، پرسش درباره عوارض احتمالی و توجه به تغییرات ایجادشده پس از مصرف دارو می‌تواند در پیشگیری از بسیاری از مشکلات نقش داشته باشد. وی در پایان خاطرنشان کرد: پیام روز جهانی ایمنی بیمار امسال یادآور این نکته است که ایمنی محدود به زمان حضور بیمار در بیمارستان یا داروخانه نیست، بلکه باید در تمام طول مسیر مراقبت و زندگی مورد توجه قرار گیرد. وی گفت در مجموعه دوشنبه‌های دارویی نیز تلاش می‌شود با افزایش آگاهی عمومی درباره مصرف منطقی و ایمن داروها، گامی در جهت تقویت فرهنگ ایمنی و کاهش آسیب‌های قابل پیشگیری برداشته شود.