کاهش ۱۰ درصدی تولید دارو در سال جاری

اکبر عبداللهی‌اصل، مدیرکل امور دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو، در گفت‌وگو با فانا درباره آمار وزارت صمت مبنی بر کاهش تولید دارو در پنج ماهه نخست امسال توضیح داد و تأکید کرد که این آمار، تصویر دقیقی از حجم واقعی تولید دارو در کشور ارائه نمی‌دهد. وی گفت: در مورد تعداد تولید دارو، شرکت‌های داروسازی هم به سازمان غذا و دارو گزارش می‌دهند و هم به وزارت صمت. واحد شمارش دارو، «عدد» است؛ اگر فرض کنیم شرکت‌ها امسال به جای تولید دو عدد دارو، ترکیبی از آن دو دارو را در قالب یک دارو تولید کرده باشند، بنابراین آمار تولید می‌تواند تغییر کند و به همین دلیل این آمار دقیق نیست. این نکته فنی از منظر تحلیل زنجیره تأمین اهمیت دارد: تغییر ترکیب و شکل فرآورده‌ها — مثلاً جایگزینی دو فرآورده جداگانه با یک فرآورده ترکیبی — می‌تواند شاخص شمارشی تولید را کاهش دهد، در حالی که حجم مواد مؤثره مصرف‌شده و ظرفیت درمانی ایجادشده تقریباً ثابت مانده است. به همین دلیل، قضاوت درباره سلامت صنعت دارو تنها بر پایه یک شاخص شمارشی می‌تواند گمراه‌کننده باشد. عبداللهی‌اصل در ادامه ارزیابی واقع‌بینانه‌تری از وضعیت ارائه کرد و گفت: «اما به‌طور کلی موجودی مواد اولیه صنعت دارو خوب نیست. بیش از ۲۸۰ قلم دارو داریم که موجودی مواد اولیه آن‌ها زیر یک ماه است.» این عدد، شاخصی مستقیم از ریسک زنجیره تأمین است؛ زیرا موجودی کمتر از یک ماه برای مواد اولیه، حاشیه امن بسیار کمی در برابر هر اختلال در تأمین، حمل‌ونقل یا تسویه ارزی ایجاد می‌کند. وی درباره آمار شناسه‌گذاری سازمان نیز توضیح داد: آمار شناسه‌گذاری سازمان بر اساس جعبه است و بر اساس آماری که در اختیار داریم، امسال میزان شناسه‌گذاری در مقایسه با سال گذشته حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است. شناسه‌گذاری، ابزار رصد و ردیابی جعبه‌های دارو در زنجیره رسمی توزیع است و کاهش آن می‌تواند هم بازتاب کاهش تولید و هم تغییر الگوی عرضه و بسته‌بندی باشد. جمع‌بندی اظهارات مدیرکل امور دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو این است که افت ۱۰ درصدی شاخص شناسه‌گذاری را نمی‌توان معادل دقیق افت ۱۰ درصدی تولید دارو دانست، اما همزمان نمی‌توان آن را بی‌اهمیت تلقی کرد؛ به‌ویژه در شرایطی که موجودی مواد اولیه بیش از ۲۸۰ قلم دارو کمتر از یک ماه است و این وضعیت، آسیب‌پذیری زنجیره تأمین را افزایش می‌دهد.