کاهش ۵۲ درصدی کلسترول بد با درمان مبتنی بر کریسپر

نتایج درخشان و امیدبخش نخستین مطالعه بالینی انسانی فاز ۱ داروی تجربی ویرایش ژنوم «CTX310» که با بهره‌گیری از فناوری پیشرفته کریسپر (CRISPR-Cas9) توسعه یافته است، نشان داد که این درمان در بالاترین دوز ارزیابی‌شده موفق به کاهش میانگین ۵۲.۵ درصدی در سطح کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL-C) و کاهش ۴۷.۸ درصدی در سطح تری‌گلیسرید خون بیماران مبتلا به اختلالات شدید چربی شده است. داروی CTX310 به عنوان یک درمان ویرایش ژنتیکی داخل بدن (in vivo) طراحی شده و از طریق نانوذرات لیپیدی (LNP) حامل mRNA آنزیم Cas9 و RNA راهنما، مستقیماً به سلول‌های پارانشیم کبد (هپاتوسیت‌ها) تحویل داده می‌شود. هدف این مداخله، ایجاد شکست اختصاصی و خاموش‌سازی دائمی ژن ANGPTL3 (پروتئین شبه آنژیوپوئیتین ۳) است. پروتئین ANGPTL3 به طور طبیعی مهارکننده آنزیم‌های لیپوپروتئین لیپاز و لیپاز اندوتلیال است؛ با غیرفعال شدن این ژن، تجزیه و کلیرانس چربی‌های آتروژنیک از گردش خون به شدت افزایش می‌یابد. در این مطالعه، سطح سرمی پروتئین ANGPTL3 تا ۷۸.۶ درصد کاهش یافت و اثرات افت چربی تا بیش از یک سال بدون بازگشت پایدار ماند. متخصصان قلب و عروق و ژنتیک پزشکی این دستاورد را تحولی بنیادین در درمان بیماران مبتلا به هایپرکلسترولمی فامیلی مقاوم به استاتین‌ها و مهارکننده‌های PCSK9 می‌دانند. اگرچه این مطالعه اولیه بر روی ۱۵ بیمار انجام شد و نیازمند کارآزمایی‌های بزرگ‌تر فاز ۲ و ۳ برای اثبات ایمنی درازمدت است، اما موفقیت آن چشم‌انداز «یک‌بار درمان برای تمام عمر» در بیماری‌های قلبی-عروقی را به واقعیت نزدیک‌تر ساخته است. پژوهشگران ژنتیک پزشکی معتقدند که توسعه درمان‌های ویرایش ژنوم مبتنی بر کریسپر افق‌های کاملاً نوینی را در طب بازساختی و پیشگیری از بیماری‌های مزمن قلبی رقم زده است. با تداوم کارآزمایی‌های بالینی و تایید پروفایل ایمنی این فناوری در مقیاس وسیع‌تر، روش‌های درمانی تک‌دوزی می‌توانند جایگزین مصرف مادام‌العمر داروهای سنتی شده و بار مرگ‌ومیر ناشی از آترواسکلروز را در جهان به شدت کاهش دهند.