سیلوسایبین؛ امید تازه برای پیشگیری از آسیب عصبی ناشی از شیمی‌درمانی

نتایج یک پژوهش پیشگامانه و شگفت‌انگیز که توسط دانشمندان برجسته مرکز سرطان ام‌دی اندرسون دانشگاه تگزاس (MD Anderson Cancer Center) در مجله معتبر بین‌المللی ساینس (Science) منتشر شد، نشان می‌دهد که مولکول طبیعی «سیلوسایبین» (Psilocybin) — ترکیب آلکالوئیدی روان‌گردان مشتق از برخی قارچ‌ها — از توانمندی خارق‌العاده‌ای در پیشگیری کامل از بروز آسیب‌های عصبی محیطی و دردهای مزمن ناشی از شیمی‌درمانی (CIPN) برخوردار است. این مطالعه پنجره درمانی کاملاً نوینی را در طب تسکینی و مراقبت‌های حمایتی انکولوژی باز کرده است. نوروپاتی محیطی ناشی از شیمی‌درمانی یکی از شایع‌ترین و ناتوان‌کننده‌ترین عوارض جانبی داروهای شیمی‌درمانی پایه پلاتین (مانند سیس‌پلاتین و اگزالی‌پلاتین) و تاکسان‌ها است که بیش از ۶۰ درصد بیماران سرطانی را درگیر می‌کند و با دردهای گزنده، بی‌حسی اندام‌ها و سوزش شدید دست و پا همراه است. این عارضه اغلب پزشکان را ناگزیر به کاهش دوز یا قطع زودهنگام درمان نجات‌بخش سرطان می‌سازد. پژوهشگران دریافتند تجویز دو دوز پروفیلاکتیک بسیار کم سیلوسایبین پیش از آغاز شیمی‌درمانی، از طریق تحریک اختصاصی گیرنده‌های سروتونین 5-HT2A در نورون‌های حسی، جریان انتقال و سلامت میتوکندری‌ها را در پایانه‌های عصبی حفظ کرده و بدون کاهش کارایی داروی ضدتومور، مانع از تخریب آکسون‌ها می‌شود. این یافته‌های درخشان پیش‌بالینی مبنای آغاز یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی‌شده فاز ۲ انسانی با نام اختصاری NeuroGuard (با کد ثبتی NCT07227909) قرار گرفته است تا اثربخشی و ایمنی این رویکرد را در بیماران مبتلا به بدخیمی‌های کولورکتال و پستان تحت شیمی‌درمانی ارزیابی کند. در صورت تایید نهایی در انسان، سیلوسایبین به نخستین داروی اختصاصی پیشگیری از نوروپاتی شیمی‌درمانی در جهان تبدیل خواهد شد و کیفیت زندگی میلیون‌ها بازمانده سرطان را دگرگون می‌سازد. در همین زمینه بخوانید: داروی ابماسیکلیب؛ جزئیات و بررسی بالینی.