ریشه‌ها، پیامدها و راهکارهای مدیریت «سبدفروشی دارو» از نگاه نایب رئیس انجمن داروسازان

محمد منفرد، نایب رئیس انجمن داروسازان، در گفت‌وگو با خبرنگار دوشنبه‌های دارویی، پدیده «سبدفروشی دارو» را یکی از چالش‌های جدی زنجیره تأمین دانست که آثار و تبعات آن بر اقتصاد داروخانه، نظام توزیع دارو و حتی سلامت عمومی جامعه سایه انداخته است. وی با طرح این پرسش که اگر فروش یک دارو به خرید اجباری داروهای دیگر مشروط شود، تفاوت آن با سایر اشکال فروش اجباری چیست، تأکید کرد داروخانه مجاز نیست تحویل داروی مورد نیاز بیمار را به خرید کالا یا داروی دیگری منوط کند؛ چراکه قوانین و اصول حرفه‌ای هرگونه القای مصرف دارو را نهی می‌کند. به گفته او، داروخانه‌ای که ناچار به خرید یک سبد تحمیلی از داروها می‌شود، ناخواسته در تعارضی جدی گرفتار می‌آید؛ از یک سو باید سرمایه محدود خود را صرف کالاهایی کند که ممکن است هیچ تناسبی با الگوی مصرف بیماران آن منطقه نداشته باشند و از سوی دیگر برای جلوگیری از زیان ناشی از خواب سرمایه یا انقضا، ناگزیر به فروش آن‌هاست؛ در نتیجه داروخانه در هر دو حالت بازنده است. منفرد پیامدهای این پدیده را تنها متوجه داروخانه ندانست و گفت سبدفروشی موجب قفل شدن سرمایه در گردش داروخانه‌ها، کاهش نقدینگی، کاهش قدرت خرید داروهای ضروری، افزایش ضایعات دارویی، اتلاف منابع ملی و در نهایت افزایش هزینه‌های نظام سلامت می‌شود. او سبدفروشی را نشانه نقص ساختاری در نظام توزیع دارو عنوان کرد و گفت راهکار مقابله با آن برخوردهای مقطعی و شعاری نیست؛ ضروری است سازمان غذا و دارو، سازمان‌های بیمه‌گر، تشکل‌های صنفی، شرکت‌های پخش و تولیدکنندگان با همکاری یکدیگر سازوکاری شفاف برای توزیع عادلانه داروهای پرتقاضا طراحی کنند؛ سازوکاری که فروش یک قلم دارو را به خرید اقلام دیگر مشروط نسازد و نظارت مؤثری بر آن اعمال شود. تا زمانی که این نقیصه اصلاح نشود، نه اقتصاد داروخانه‌ها از آسیب مصون می‌ماند، نه منابع کشور به‌درستی مدیریت می‌شود و نه می‌توان انتظار داشت نظام دارویی با حداکثر کارآمدی در خدمت سلامت مردم باشد.