داروهای مشتق از پلاسما؛ گلوگاه پنهان امنیت دارویی ایران

وابستگی ارزی و وارداتی بخشی از فرآورده‌های مشتق از پلاسما، این داروهای حیاتی را به یکی از نقاط آسیب‌پذیر زنجیره تأمین دارویی ایران تبدیل کرده است؛ زنجیره‌ای که از تأمین ماده اولیه و ارز تا تولید، حمل‌ونقل و توزیع باید بدون وقفه ادامه یابد تا دارو در زمان نیاز به دست بیمار برسد. بر اساس آمار ارائه‌شده در این گزارش، از حدود یک میلیارد دلار واردات محصولات نهایی دارویی، نزدیک به ۲۰۰ میلیون دلار به فرآورده‌های مشتق از پلاسما اختصاص دارد؛ یعنی حدود یک‌پنجم ارزش واردات داروی نهایی کشور. تمرکز مبادی تأمین در چند کشور اروپایی نیز این گروه دارویی را در برابر تحولات ارزی، محدودیت‌های تجاری و بحران‌های سیاسی آسیب‌پذیر کرده است. به گزارش فانا، راهکار واقع‌بینانه برای کاهش ریسک، حرکت هم‌زمان در دو مسیر است: افزایش ظرفیت پالایش و تولید داخلی در بلندمدت — ایران امکان تأمین پلاسمای ماده اولیه را در داخل دارد — و متنوع‌سازی مبادی واردات در کوتاه‌مدت؛ هرچند کیفیت محصول و تأیید نهادهای دارویی باید معیار اصلی انتخاب تأمین‌کننده باشد. کارشناسان همچنین بر ایجاد ذخیره استراتژیک برای این فرآورده‌های حیاتی و سازوکار ارزی ویژه تأکید دارند و خاطرنشان می‌کنند امنیت دارویی فراتر از خودکفایی است: کشوری که هم ظرفیت تولید داخلی داشته باشد، هم منابع وارداتی متنوع، هم ذخیره استراتژیک و هم امکان تأمین مالی در شرایط بحرانی، امنیت واقعی دارد.