ایجنیسیس: دریافت‌کنندگان کلیه خوک ویرایش‌ژنی، عضو انسانی گرفتند

شرکت زیست‌فناوری ایجنیسیس (eGenesis) که از پیشگامان جهانی در حوزه توسعه پیوند بین‌گونه‌ای (زینوگرافت - Xenotransplantation) به شمار می‌رود، در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد دو نفر از نخستین بیمارانی که پیش‌تر کلیه خوک ویرایش‌ژنی این شرکت را دریافت کرده بودند، پس از گذشت چند ماه موفق به دریافت عضو طبیعی انسانی شدند. این عمل‌های جراحی تاریخی توسط تیم جراحی پیوند مرکز پزشکی NYU Langone Health به سرپرستی دکتر رابرت مونتگومری به انجام رسیده است و جامعه پزشکی این رویداد را نقطه عطفی بنیادین در اثبات امکان استفاده از اعضای حیوانی به عنوان «پل درمانی» (Bridge to Transplant) برای نجات بیماران در انتظار پیوند قلمداد می‌کند. بر اساس جزئیات بالینی منتشرشده، بیماران به دلیل نارسایی حاد و مرحله نهایی کلیه (ESRD) در شرایط وخیمی قرار داشتند و دسترسی فوری به عضو پیوندی انسانی برای آن‌ها ممکن نبود. محققان ایجنیسیس با استفاده از سامانه ویرایش ژن CRISPR-Cas9، بیش از ۶۰ تغییر ژنتیکی اختصاصی در ژنوم خوک ایجاد کرده بودند که شامل غیرفعال‌سازی رتروویروس‌های اندوژن خوک (PERVs) و حذف آنتی‌ژن‌های گلیکانی سطح سلول برای جلوگیری از پس‌زدن فوق حاد ایمنی بود. پس از تثبیت وضعیت و زمانی که کلیه اهدایی انسانی مناسب فراهم شد، جراحان عضو زینوگرافت را خارج کردند و بیماران برای یک دوره موقت تحت دیالیز قرار گرفتند تا برای پیوند نهایی آلوگرافت انسانی آماده شوند. یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های ایمونولوژیست‌ها و متخصصان پیوند این بود که آیا تماس قبلی سیستم ایمنی بدن با بافت و آنتی‌ژن‌های حیوانی خوک می‌تواند منجر به تولید آنتی‌بادی‌های خنثی‌کننده متقاطع و حساس‌سازی شدید (Sensitization) شود و پیوند انسان‌به‌انسان بعدی را با شکست مواجه کند. نتایج پیگیری این دو بیمار نشان داد که تیتر آنتی‌بادی‌های اختصاصی دهنده انسانی افزایش نیافته و اعضای پیوندی جدید انسانی با موفقیت کامل و بدون رد پیوند حاد عملکرد خود را آغاز کرده‌اند. این موفقیت چشم‌انداز پیوند زینوگرافت را از یک فرضیه تحقیقاتی صرف به یک استراتژی عملی بالینی برای کاهش بحران جهانی کمبود عضو پیوندی متحول می‌سازد.