ژن‌درمانی و سلول‌های بنیادی در مسیر پایان دادن به بیماری‌های چشمی

بر اساس آمارهای سازمان جهانی بهداشت، بیش از ۲.۲ میلیارد نفر در سراسر جهان از اختلالات و ضعف بینایی رنج می‌برند؛ با این حال پیشرفت‌های چشمگیر علمی در حوزه‌های ژن‌درمانی، سلول‌های بنیادی و هوش مصنوعی امیدها را برای درمان ریشه‌ای اختلالات بینایی و حتی نابینایی افزایش داده است. دانشمندان اکنون فراتر از روش‌های سنتی مانند عینک، لنز یا جراحی، به دنبال اصلاح ژنتیکی عوامل بروز نابینایی هستند. تأیید درمان ژنتیکی «لوکسترنا» (Luxturna) از سوی سازمان غذا و داروی آمریکا در سال ۲۰۱۸ برای درمان یک اختلال ارثی چشم، نقطه عطفی در این مسیر به‌شمار می‌رود. اگرچه این درمان ژنتیکی در حال حاضر فقط برای یک بیماری خاص به‌کار می‌رود و بسیار گران است، با این حال امید به گسترش آن چشم‌اندازی تازه پیش روی افراد دارای ضعف بینایی می‌گشاید. هم‌زمان، محققان در «مؤسسه ملی چشم» ایالات متحده در حال انجام کارآزمایی بالینی کاشت سلول‌های شبکیه مشتق‌شده از سلول‌های بنیادی هستند. علاوه بر این، ورود هوش مصنوعی به عرصه چشم‌پزشکی برای تحلیل دقیق تصاویر شبکیه و داده‌های ژنتیکی، در کنار توسعه شبکیه‌های مصنوعی و قطره‌های چشمی مانند «آتروپین» برای جلوگیری از پیشرفت نزدیک‌بینی در کودکان، نشان می‌دهد که علم پزشکی با سرعتی بی‌سابقه به‌سوی پایان دادن به بسیاری از بیماری‌های علاج‌ناپذیر چشمی حرکت می‌کند. بر پایه گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، بخش بزرگی از اختلالات بینایی با تشخیص زودهنگام و دسترسی به مراقبت قابل پیشگیری یا درمان است؛ در کشورهای کم‌درآمد دسترسی به خدمات چشم‌پزشکی محدودتر است و همین موضوع اهمیت فناوری‌های کم‌هزینه و قابل تعمیم را بیشتر می‌کند. کارشناسان همچنین بر نقش غربالگری ژنتیکی خانواده‌های دارای سابقه بیماری‌های ارثی شبکیه تأکید می‌کنند تا بیماران پیش از پیشرفت آسیب، به درمان‌های موجود دسترسی پیدا کنند.