گلبول‌های قرمز الهام‌بخش نسل تازه نانوحامل‌های دارویی شدند

به گزارش گروه علمی ایرنا از ستاد ویژه توسعه فناوری نانو، پژوهشگران نانوحامل‌هایی ساخته‌اند که با استفاده از چربی‌های به‌دست‌آمده از گلبول‌های قرمز و فناوری میکروسیالات تولید می‌شوند و در آزمایش‌های حیوانی توانسته‌اند از شناسایی و حذف توسط برخی سلول‌های سیستم ایمنی فرار کنند و در عین حال برای هدف‌گیری سلول‌های سرطانی مهندسی شوند. گلبول‌های قرمز که در نگاه نخست صرفاً مسئول حمل اکسیژن در بدن به نظر می‌رسند، اکنون الهام‌بخش فناوری جدیدی در حوزه پزشکی نانومقیاس شده‌اند. پژوهشگران دانشگاه ایالتی اوهایو با استفاده از چربی‌های موجود در غشای این سلول‌ها، نانوحامل‌هایی ساخته‌اند که می‌توانند طیف متنوعی از مواد درمانی را در بدن جابه‌جا کنند؛ از مولکول‌های ژنتیکی و پروتئین‌ها تا ویروس‌هایی که در ژن‌درمانی به کار می‌روند. این پژوهش که نتایج آن در مجله Advanced Healthcare Materials (مواد پیشرفته مراقبت سلامت) منتشر شده، نشان می‌دهد می‌توان از ویژگی‌های طبیعی گلبول‌های قرمز برای ساخت سامانه‌هایی بهره گرفت که هم زیست‌سازگاری مناسبی دارند و هم قابلیت مهندسی و کنترل دقیق آن‌ها وجود دارد. اساس این فناوری، ساخت نوعی وزیکول خارج‌سلولی (Extracellular Vesicle) است؛ ذرات بسیار کوچکی که به‌طور طبیعی از سلول‌ها منشأ می‌گیرند و محموله‌های زیستی را بین سلول‌ها منتقل می‌کنند. اما استفاده مستقیم از وزیکول‌های طبیعی گلبول قرمز با مشکل تولید انبوه و بارگذاری انواع محموله درمانی روبه‌رو بود؛ در روش جدید، چربی‌های استخراج‌شده از گلبول‌های قرمز با فناوری میکروسیالات به وزیکول‌های مهندسی‌شده تبدیل می‌شوند و محموله درمانی همزمان با شکل‌گیری وزیکول وارد آن می‌شود. ادواردو رِآتِگویی، استاد مهندسی شیمی و زیست‌مولکولی دانشگاه ایالتی اوهایو و نویسنده ارشد مطالعه، می‌گوید ترکیب چربی این نانوحامل‌ها شباهت زیادی به وزیکول‌های طبیعی دارد و بخشی از مزیت‌های زیستی مانند زیست‌سازگاری بالا حفظ می‌شود. نکته جالب‌تر این است که ماده اولیه این فناوری از گلبول‌های قرمز تاریخ‌مصرف‌گذشته تأمین می‌شود که از آزمایشگاه آندره پالمر به‌دست آمده‌اند؛ گلبول‌های تاریخ‌مصرف‌گذشته دیگر قابل تزریق نیستند و معمولاً دور ریخته می‌شوند، اما چربی‌های آن‌ها می‌تواند به ماده اولیه تولید نانوحامل‌های درمانی تبدیل شود. این فناوری همچنان در مرحله پژوهش و ارزیابی پیش‌بالینی قرار دارد و ایمنی بلندمدت، کنترل دقیق توزیع نانوحامل و اثربخشی در انسان باید در مطالعات آینده بررسی شود؛ با این حال، مرز میان زیست‌شناسی طبیعی و مهندسی نانو بیش از گذشته در حال محو شدن است.