تحقیقات نوروفارماکولوژی | ناپایداری اثرات درمانی سیلوسایبین در مدل‌های حیوانی و چالش‌های ماندگاری اثر ضد افسردگی

گزارش تحقیقی جدید منتشرشده در نشریات تخصصی علوم اعصاب نشان می‌دهد که اثرات درمانی و ضدافسردگی پایدار ترکیب سایکدلیک «سیلوسایبین» (Psilocybin) در آزمایش‌های حیوانی و مدل‌های رفتاری موش‌ها بسیار گذرا بوده و دوام ادعاشده در مطالعات تجاری را نشان نمی‌دهد. این پژوهش شک و تردیدهای علمی نوینی را در خصوص توانایی ذاتی این ماده در بازآرایی طولانی‌مدت مدارهای مغزی بدون مداخلات کمکی پدید آورده است. سیلوسایبین که ترکیب فعال قارچ‌های جادویی به شمار می‌رود، در سال‌های اخیر موجی از خوش‌بینی را به عنوان درمانی انقلابی برای افسردگی‌های مقاوم به درمان ایجاد کرده بود، با این فرضیه که با فعال‌سازی گیرنده‌های سروتونین 5-HT2A می‌تواند سیناپتوژنز و انعطاف‌پذیری عصبی (Neuroplasticity) طولانی‌مدتی را القا کند. با این حال، ارزیابی‌های دقیق رفتاری در جوندگان نشان دادند که در حالی که اثرات ضد اضطراب و ضد ناتوانی رفتاری در روزهای اولیه مصرف بارز است، این دستاوردها پس از چند هفته کاملاً محو شده و مسیرهای عصبی به وضعیت پیشین بازمی‌گردند. دانشمندان بر اساس این شواهد استدلال می‌کنند که پایداری اثربخشی گزارش‌شده در برخی کارآزمایی‌های بالینی انسانی، احتمالاً وابسته به جلسات روان‌درمانی فشرده، اثر تلقین (Placebo effect) و تجربیات ذهنی همراه است و خود مولکول به‌تنهایی فاقد توانایی ایجاد تغییرات ساختاری دائمی در مدارهای عصبی است. این یافته‌ها ضرورت بازنگری در طراحی پروتکل‌های دارودرمانی و لزوم تکرار دوره‌های مصرف در توسعه داروهای بر پایه سایکدلیک را گوشزد می‌نماید. این یافته‌ها لزوم تفکیک دقیق میان اثرات بیوشیمیایی حاد مولکول‌ها و تغییرات پایدار ساختاری در مغز را برجسته می‌سازد. محققان نوروساینس پیشنهاد کرده‌اند که در آینده، کارآزمایی‌های بالینی سایکدلیک‌ها با مطالعات تصویربرداری عصبی عملکردی مکرر همراه شوند تا دوام واقعی پیوندهای سیناپسی نوظهور در طول زمان به دقت پایش و اثبات شود.