واگذاری شفادارو فرصتی برای تقویت تولید

محمدرضا رنجبرفلاح، مدیرعامل پیشین بانک تجارت، با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد بانک‌ها از بنگاه‌داری به بنگاه‌سازی، گفت: بانک‌ها می‌توانند با سرمایه‌گذاری در ایجاد و تکمیل طرح‌های تولیدی به توسعه اقتصادی کمک کنند؛ اما پس از رسیدن این بنگاه‌ها به مرحله سودآوری، باید آنها را از طریق سازوکارهای شفاف به بخش خصوصی واگذار کنند. وی با اشاره به اینکه یکی از دلایل اصلی گرایش بانک‌ها به بنگاه‌داری، شرایط تورمی کشور و فاصله میان نرخ سود تسهیلات و نرخ تورم است، توضیح داد: زمانی که نرخ سود تسهیلات از نرخ تورم پایین‌تر باشد، دریافت‌کننده تسهیلات می‌تواند با منابع ارزان‌قیمت، سرمایه‌گذاری‌هایی انجام دهد که بازدهی آن‌ها متناسب با تورم یا بیشتر است. در چنین شرایطی بانک‌ها ترجیح می‌دهند به‌جای پرداخت تسهیلات، منابع را مستقیم در بنگاه‌ها سرمایه‌گذاری کنند. رنجبرفلاح با بیان اینکه اصل سرمایه‌گذاری بانک‌ها در ایجاد بنگاه‌های اقتصادی لزوماً ایرادی ندارد، مسئله اصلی را تفاوت میان «بنگاه‌سازی» و «بنگاه‌داری» دانست: بانک پس از تکمیل پروژه و رسیدن به سودآوری باید بنگاه را واگذار کند، نه اینکه شرکت را ۱۵ تا ۲۰ سال در مالکیت خود نگه دارد؛ چنین رویکردی منابع بانک را برای سرمایه‌گذاری در طرح‌های جدید آزاد می‌کند و مشارکت بخش خصوصی را گسترش می‌دهد. مدیرعامل پیشین بانک تجارت در پاسخ به نگرانی‌ها درباره آثار واگذاری شفادارو بر صنعت دارو گفت: وظیفه بانک ملی می‌تواند ایجاد و توسعه یک مجموعه بزرگ در صنعت دارو باشد، اما تخصص اصلی این بانک، مدیریت دائمی شرکت‌های دارویی نیست. صرف نگرانی از پیامدهای احتمالی واگذاری نباید مانع اجرای یک سیاست اقتصادی درست شود؛ البته واگذاری باید به‌گونه‌ای انجام شود که شرکت به خریدار واجد صلاحیت برسد و ظرفیت تولید و منافع عمومی حفظ شود. وی با تاکید بر استفاده از مزایده‌های شفاف و عرضه شرکت‌ها در بورس به عنوان سازوکارهای رقابتی، افزود: نگهداری بلندمدت شرکت‌ها می‌تواند زمینه انباشت ثروت و شکل‌گیری رانت را فراهم کند و واگذاری به گروه‌های دارای روابط خاص، اهداف سیاست خروج بانک‌ها از بنگاه‌داری را زیر سوال می‌برد. به گفته وی، توسعه رقابت باید در صنایع مختلف از جمله دارو، خودرو و مخابرات مورد توجه قرار گیرد و در کنار واگذاری‌ها، قوانین ضدانحصار و سازوکارهای نظارتی نیز به درستی اجرا شود.