سازمان FDA نخستین داروی درمان نفروپاتی غشایی اولیه را تایید کرد

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داروی Gazyva (obinutuzumab) را به شکل تزریقی برای درمان بزرگسالان مبتلا به نفروپاتی غشایی اولیه (primary membranous nephropathy) که در معرض خطر پیشرفت بیماری هستند، با هدف القای بهبود پروتئینوری (دفع پروتئین در ادرار) تأیید کرد. این نخستین دارویی است که به‌طور اختصاصی برای درمان بزرگسالان مبتلا به نفروپاتی غشایی اولیه تأیید می‌شود. Gazyva پیش از این برای درمان برخی سرطان‌ها، نفریت لوپوسی فعال و سندرم نفروتیک ایدیوپاتیک در دوران کودکی تأیید شده بود. نفروپاتی غشایی اولیه یک بیماری نادر کلیوی است که در آن سیستم ایمنی به گلومرول‌ها، یعنی فیلترهای ریز کلیه که مواد زائد را از خون پاک می‌کنند، حمله می‌کند. گلومرول‌ها ملتهب و آسیب می‌بینند و مقدار زیادی پروتئین به ادرار نشت می‌کند. بیماران می‌توانند دچار کلسترول بالا، فشار خون بالا، ورم شدید، خستگی، نارسایی کلیه و عوارض دیگر شوند. کارآمدی و ایمنی Gazyva در کارآزمایی MAJESTY (NCT04629248) بررسی شد؛ یک مطالعه فاز سه، تصادفی‌شده، کنترل‌شده، برچسب‌باز و چندمرکزی روی ۱۴۲ بزرگسال مبتلا به نفروپاتی غشایی اولیه. در دوره اصلی مطالعه به مدت ۱۰۴ هفته، بیماران به‌طور تصادفی Gazyva یا tacrolimus دریافت کردند؛ tacrolimus یکی از درمان‌هایی است که گاهی به‌صورت خارج از برچسب برای این بیماری به کار می‌رود. معیار اصلی مطالعه، نسبت بیمارانی بود که در هفته ۱۰۴ بهبود کامل پروتئینوری داشتند؛ یعنی نسبت پروتئین به کراتینین ادرار (UPCR) کمتر یا مساوی ۰.۳ گرم بر گرم همراه با فیلتراسیون گلومرولی تخمینی (eGFR) پایدار، بدون دریافت درمان نجات‌بخش، بدون شکست درمان و بدون قطع زودهنگام مطالعه. نسبت بیمارانی که در هفته ۱۰۴ بهبود کامل داشتند در گروه Gazyva به‌طور معنادار بالاتر بود: ۳۶ درصد در برابر ۶ درصد در گروه tacrolimus. در همین کارآزمایی، نتایجی که در نشریه New England Journal of Medicine منتشر شد و در کنگره انجمن نفرولوژی اروپا (ERA) در ژوئن ۲۰۲۶ به‌صورت ارائه دیرهنگام معرفی شد، نشان داد ۳۶.۹ درصد از بزرگسالان در دو سال (هفته ۱۰۴) با Gazyva به بهبود کامل رسیدند در برابر ۵.۷ درصد با tacrolimus؛ اختلاف تعدیل‌شده ۳۱.۱ درصد (فاصله اطمینان ۹۵ درصد: ۱۸.۲ تا ۴۴.۰) و مقدار p کمتر از ۰.۰۰۱. معیارهای ثانویه کلیدی نیز برتری Gazyva را در رسیدن به بهبود کلی (کامل یا نسبی) در هفته ۱۰۴ و بهبود کامل در هفته ۷۶ نشان دادند. برچسب Gazyva یک هشدار جعبه‌ای برای فعال‌شدن دوباره ویروس هپاتیت B و لکوانسفالوپاتی مولتی‌فوکال پیشرونده (PML) دارد؛ یک عفونت نادر و جدی مغزی که در افراد با سیستم ایمنی ضعیف بروز می‌کند. شایع‌ترین عوارض جانبی Gazyva در مطالعه بالینی نفروپاتی غشایی اولیه، واکنش‌های مرتبط با تزریق و عفونت دستگاه تنفسی فوقانی بود. جزئیات کامل ایمنی در اطلاعات تجویز دارو آمده است. Gazyva برای این تأییدیه، نشان‌های Breakthrough Therapy، Orphan Drug و بررسی اولویت‌دار (Priority Review) دریافت کرده بود. نفروپاتی غشایی اولیه یک بیماری خودایمن مزمن است که به آسیب بالقوه برگشت‌ناپذیر کلیه و نارسایی کلیه می‌انجامد؛ برآورد می‌شود بروز آن در آمریکا ۱.۲ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال باشد و در صورت درمان‌نشدن، تا ۳۰ درصد بیماران در ۱۰ سال به نارسایی کلیه برسند. رسیدن به بهبود کامل برای حفظ عملکرد کلیه و به تعویق انداختن یا پیشگیری از عوارض جدی و بالقوه کشنده اهمیت دارد. obinutuzumab یک آنتی‌بادی مونوکلونال انسانی‌سازی‌شده با ناحیه anti-CD20 نوع دوم است که برای مرگ مستقیم سلول‌های B طراحی شده و ناحیه Fc آن مهندسی شده است تا میل اتصال بالاتر و سایتوتوکسیسیتی وابسته به آنتی‌بادی (ADCC) بیشتری داشته باشد. CD20 پروتئینی است که روی برخی انواع سلول‌های B یافت می‌شود. MAJESTY چهارمین مطالعه فاز سه مثبت Gazyva در بیماری‌های ایمنی‌محور است، پس از REGENCY در نفریت لوپوسی، ALLEGORY در لوپوس سیستمیک اریتماتوز و INShore در سندرم نفروتیک ایدیوپاتیک. داده‌های MAJESTY همچنین برای سایر مراجع نظارتی جهانی از جمله سازمان داروی اروپا (EMA) ارسال می‌شود. لوئی گاراوی، مدیر پزشکی و رئیس توسعه جهانی محصولات Roche، پیش از این تأیید گفته بود که این دارو با هدف گرفتن سلول‌های B ساکن بافت، یکی از علل زمینه‌ای نفروپاتی غشایی اولیه را هدف می‌گیرد و می‌تواند به بیماران بیشتری برای رسیدن به بهبود کامل کمک کند.