درخواست FTC از مارتین شکرلی برای واگذاری سهام دارویی‌اش

کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) به همراه هفت ایالت، روز سه‌شنبه از یک دادگاه فدرال خواستند مارتین شکرلی (Martin Shkreli)، چهره‌ای که در دهه ۲۰۱۰ با لقب «pharma bro» یا «برادر دارو» شناخته می‌شد، را به دلیل نقض «آشکار و مکرر» حکم قضایی که او را از فعالیت در صنعت داروسازی منع کرده، در وضعیت توهین به دادگاه (contempt) قرار دهد. به گفته این نهادها، معاملات سهام دارویی شکرلی مصداق روشن نقض آن حکم است. پرونده شکرلی به سال ۲۰۱۵ بازمی‌گردد؛ زمانی که او در شرکت Turing Pharmaceuticals قیمت داروی ضد انگل داراپریم (daraprim) را ۵۰۰۰ درصد افزایش داد و جنجال گسترده‌ای در آمریکا برپا کرد. داراپریم که نام ژنریک آن پیریمتامین است، برای درمان توکسوپلاسموز و برخی عفونت‌های انگلی تجویز می‌شود و در بیماران دارای نقص ایمنی نقش حیاتی دارد. شکرلی در آن دوره با دفاع سرسختانه از این افزایش قیمت، به نمادی از بحران قیمت‌گذاری دارو در آمریکا تبدیل شد. او در سال ۲۰۱۸ به دلیل کلاهبرداری از سرمایه‌گذاران به هفت سال زندان محکوم شد. پیش از آزادی‌اش در سال ۲۰۲۲، دادگاه او را برای همیشه از فعالیت در صنعت دارو منع کرد. این ممنوعیت بر این مبنا وضع شد که او به‌طور غیرقانونی کوشیده بود مانع شکل‌گیری رقابت ژنریک با داراپریم شود. اکنون FTC و ایالت‌های شاکی می‌گویند او با بازگشت به معاملات سهام شرکت‌های دارویی، همان ممنوعیت را زیر پا گذاشته است. درخواست توهین به دادگاه سازوکاری حقوقی است که به دادگاه اجازه می‌دهد برای اجرای حکم پیشین، جریمه یا حتی بازداشت را در نظر بگیرد. اگر دادگاه این درخواست را بپذیرد، شکرلی ممکن است با مجازات‌های جدید و الزام به واگذاری (divest) سهام دارویی خود روبه‌رو شود؛ عنوان گزارش نیز دقیقاً بر همین واگذاری اجباری سهام تأکید دارد. این پرونده در شرایطی مطرح می‌شود که قیمت‌گذاری دارو و رفتار بازیگران بازار همچنان یکی از پرمناقشه‌ترین موضوعات سیاست‌گذاری سلامت در آمریکا است. بازگشت شکرلی به بازار سرمایه و معاملات سهام شرکت‌های دارویی، بحث درباره اثربخشی ممنوعیت‌های قضایی و ابزارهای نظارتی را دوباره زنده کرده است.